อบแห้ง & ไซโล

คำนวณความชื้นสมดุลของเมล็ดพืช (Grain EMC & ERH)

คำนวณค่า EMC และ ERH ตามมาตรฐาน ASABE D245.7 พร้อมประเมินการเปิดพัดลมระบายอากาศไซโล (Aeration Advisor)

หลักสมดุลความชื้นเทอร์โมไดนามิกส์: เมล็ดพืชจะคายหรือดูดความชื้นจากอากาศแวดล้อมจนกว่าจะถึงจุดสมดุล (EMC) การเปิดพัดลมระบายอากาศไซโลควรเลือกเวลาที่ EMC ของอากาศต่ำกว่าความชื้นของเมล็ด เพื่อป้องกันเมล็ดดูดความชื้นกลับ (Re-wetting)

เลือกชนิดพืชเกษตร: เลื่อนดูได้

ข้อมูลและสภาวะ

ชนิดเมล็ดพืช (Grain Type)

อุณหภูมิอากาศ (Air Temp)

°C

ความชื้นสัมพัทธ์ (Relative Humidity)

% RH

ความชื้นเมล็ดในไซโลปัจจุบัน (Grain MC) (เพื่อประเมินการเปิดพัดลม)

% wb

ผลการประเมินสภาวะสมดุล

คำนวณอัตโนมัติ

ความชื้นสมดุลของเมล็ดพืช (EMC - Wet Basis)

13.18 % wb

เทียบเท่าความชื้นเนื้อแห้ง (Dry Basis): 15.18% db

สภาวะปลอดภัยสำหรับการเก็บรักษา ความชื้นสมดุลอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เมล็ดพืชไม่เสี่ยงต่อการเกิดเชื้อรา

จุดน้ำค้าง (Dew Point) 23.9 °C

ความชื้นในกองเมล็ด (ERH) 70.0 %

แรงดันไอน้ำ (Vapor P.) 2.97 kPa

อัตราส่วนความชื้น (Humidity Ratio) 18.9 g/kg

แบบจำลองมาตรฐาน ASABE D245.7

การคำนวณค่าความชื้นสมดุล (Equilibrium Moisture Content: EMC) อ้างอิงตามสมการ Modified Henderson และ Chung-Pfost ที่กำหนดโดยสมาคมวิศวกรรมการเกษตรและชีววิทยาแห่งอเมริกา (ASABE Standards D245.7):

1. Modified Henderson Model:
1 - RH = exp[ -K × (T + C) × (M_db)^N ]

2. Chung-Pfost Model:
RH = exp[ -(A / (T + C)) × exp( -B × M_db ) ]

โดยที่: RH = ความชื้นสัมพัทธ์ (0.00-1.00), T = อุณหภูมิ (°C), M_db = ความชื้นเนื้อแห้ง (%), และ K, N, A, B, C = ค่าคงที่เฉพาะพืช

ความชื้นฐานเปียก (Wet Basis: %wb) และฐานแห้ง (Dry Basis: %db) สัมพันธ์กันตามสมการ:

M_wb = [ M_db / (100 + M_db) ] × 100%

ตารางความชื้นสมดุล (%wb) ของ ข้าวเปลือก ที่อุณหภูมิและ RH ต่างๆ

อุณหภูมิ \ RH	40%	50%	60%	70%	80%	90%

หลักการระบายอากาศในไซโลเก็บรักษา (Aeration Management)

การเปิดพัดลมระบายอากาศในไซโล (Aeration Fan) มีจุดประสงค์หลักเพื่อควบคุมอุณหภูมิของกองเมล็ดให้สม่ำเสมอ และป้องกันการถ่ายเทความชื้น (Moisture Migration) แต่มีข้อควรระวังสำคัญคือ:

เมื่อใดควรเปิดพัดลม: เมื่อค่า EMC ของอากาศภายนอก ต่ำกว่าหรือใกล้เคียงกับ ความชื้นเมล็ดในไซโล อากาศจะช่วยพาความร้อนและระบายความชื้นสะสมออกไปได้
เมื่อใดห้ามเปิดพัดลม: ในช่วงฝนตกหรือกลางคืนที่อากาศมีความชื้นสัมพัทธ์สูงมาก (RH > 80%) ค่า EMC ของอากาศจะสูงกว่าความชื้นเมล็ด หากเปิดพัดลม เมล็ดจะดูดความชื้นกลับ (Re-wetting) ทำให้เมล็ดบวม แตกหัก และเกิดเชื้อราได้ง่าย
เกณฑ์ความชื้นสัมพัทธ์ในช่องว่างเมล็ด (ERH): หาก ERH ในกองเมล็ดเกิน 70% สปอร์ของเชื้อรา (เช่น Aspergillus flavus) จะสามารถเจริญเติบโตและสร้างสารพิษอะฟลาทอกซินได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

EMC และ ERH แตกต่างกันอย่างไร?

EMC (Equilibrium Moisture Content): คือ ความชื้นของเมล็ดพืชที่จุดสมดุล เมื่อสัมผัสกับอากาศที่มีอุณหภูมิและ RH ค่าหนึ่งเป็นเวลานาน

ERH (Equilibrium Relative Humidity): คือ ความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศในช่องว่างระหว่างเมล็ดพืช (Intergranular Air) เมื่อเมล็ดมีความชื้นและอุณหภูมิที่กำหนด

ความชื้นปลอดภัยสำหรับการเก็บรักษาข้าวเปลือกในไซโลคือเท่าใด?

สำหรับข้าวเปลือก ความชื้นมาตรฐานปลอดภัยสำหรับการเก็บรักษาทั่วไปคือ ไม่เกิน 14.0% wb (เทียบเท่า ERH ประมาณ 65-70% ที่อุณหภูมิ 25-30°C) หากต้องการเก็บรักษาข้ามปีแนะนำให้ลดความชื้นลงเหลือ 12.5 - 13.0% wb

ทำไมเปิดพัดลมไซโลตอนกลางคืนแล้วข้าวชื้นขึ้น?

เพราะตอนกลางคืนอุณหภูมิลดลง ทำให้ความชื้นสัมพัทธ์ (RH) ของอากาศภายนอกพุ่งสูงขึ้นถึง 85-95% ส่งผลให้ค่า EMC ของอากาศสูงถึง 16-18% wb เมล็ดพืชจึงดูดซับไอน้ำจากอากาศที่เป่าเข้าไป ทำให้ความชื้นเมล็ดเพิ่มขึ้น (Re-wetting)